چون طور مصوف كه صاحب اختيار كل اين صفحات و از مشاهير است ، خود به استقبال نيامده بود ، همان لحظه جمعى خاصان خود را بمباركباد منزل ، خدمت صاحبى ايلچى فرستاد ، عذرخواهى بسيار كردند . بعد بساناويچ و آقا بيك مهمانداران ، خدمت صاحبى ايلچى مذكور كردند كه چون طور مصوف ، در اين مملكت ثانى پادشاه روس و مرد كاملى است ، هرگاه مبادرت از جانب شما در ملاقات او بشود ، راضى و خوشنود خواهد شد . صاحبى ايلچى از سخن آنها تغيير كلى بهمرسانيده ، مذكور نمودند كه اگر طور مصوف در اين مملكت ثانى پادشاه روس است ، من هم ايلچى بزرگ دولت عليه قويهء ايرانم ، و مادام كه او به منزل من نيامده ، ديدن نكند از جانب من سبقت نخواهد شد . از اين رهگذر ، ايشان را يأس كلى حاصل شده ، به منزل خود رفتند . صاحبى ايلچى قدرى به ملاحظهء منزل و وسعت آن و وفور اطاق و جا و مكان‌هاى آن كه فى الحقيقه ، در همان يك خانه هزار نفر آدم ميتوانستند توقف نمايند ، مشغول بودند . بعد از زمانى بساناويچ مهماندار آمده ، مذكور نمود كه طور مصوف به ديدن شما مىآيد . صاحبى ايلچى مطلع گرديده ، در مكانى مطلوب قرار گرفتند . مشار اليه وارد و به آئين خود احترام بسيار بجاى آورده ، مباركباد منزل را مذكور ساخته ، چاى « 1 » و شيرينى صرف كرده ، به منزل خود رفت . در حين حركت مذكور نمود كه چون شب بعد ، عيد پادشاه ماست توقع آن است كه شما در خانهء پادشاهى در مجلس رقص و صحبت حضور بهمرسانيده باشيد . صاحبى ايلچى قبول نمودند ، مشار اليه برخاسته به مكان خود رفت ، و صاحبى به استراحت مشغول شدند . جمعى سالدات و سوارهء در كان در آنجا آمده ، به نظام تمام مشغول محافظت و كشيك شدند ، و هر يك در جاها و مكانهائى كه لازم بود ، ايستاده شدند . شهر مسكو كه مربوط آن مسقو است ، و از مشاهير شهرهاست ، در ايام سابق هنگاميكه امير تيمور به آن ولايت دست يافته ، آن را خراب و منهدم ساخته بود . ديگر سانحه به آنجا روى نداده بود ، و آبادى و معمورى آن از قرار تقرير بعضى به حدى رسيده بود كه با وجود وسعت بىنهايت كه در شهر و كوچه و بازارهاى آن هست ، آمد و شد خلق متعذر بود . تا در سه سال قبلا از اين‌كه ناپليان پادشاه فرانسه به آن ولايت مسلط شده ، خلق بسيارى از آنها مقتول و خانه‌ها و كليساها و عمارات عاليه و مكان‌هاى نامى آنجا را به آتش غضب خود سوخته كه تقريبا دو ثلث از كثرت مخلوق و اماكن آنها به كلى بر طرف ، و يك ثلث از آنها با خانه‌ها و مكان‌ها برقرار ماند . باوجود اين حال در حين ورود و ملاحظهء كثرت و جمعيت خلق از زن و مرد و ديدن عمارات و خانه‌هائى كه بجا مانده بود چنين مىنمود كه مطلقا سانحه بر آن روى نداده ، و مخلوقى بر طرف نشده ، و عمارات چندانى منهدم نگرديده . بدون اغراق كثرت استقبال آن روز ، يكصد هزار نفر متجاوز به نظر درآمد .

--> ( 1 ) - متن : چاهى